Retrovirusten

Retrovirussen vormen een familie van enveloppeerde RNA-virussen die een enkelstrengs, lineair RNA-genoom bevatten en via een reverse transcriptase-enzym een DNA-kopie in het gastheercelvoedsel. Door deze DNA-kopie kan een provirus ontstaan dat in het gastheergenoom geïntegreerd blijft en langs celdelingen kan meegroeien. Door deze eigenschap kunnen retrovirussen langdurige en latent aanwezige infecties veroorzaken.

Het genoom van veel retrovirussen is omgeven door lange terminale herhalingen (LTRs) en bevat de genetische blokken gag, pol en env. Gag codeert voor structuur eiwitten, pol omvat enzymen zoals reverse transcriptase, integrase en protease, en env codeert voor envelope glycoproteïnen die virussen aan hun Zellussen binden. Sommige retrovirussen dragen aanvullende, vroege of accessoiregenen.

Levenscyclus: het virus bindt aan receptoren op de gastheercel en fuseert met het membraan. Het virale RNA wordt in het cytoplasma omgezet in DNA door reverse transcriptase. Dit DNA (het provirus) wordt geïntegreerd in het gastheergenoom door integrase. Het provirus kan daarna getranscribeerd en vertaald worden tot virale componenten, die assembleert bij het celmembraan en als buddingpartikels uit de celheen komen. Maturatie gebeurt via virale proteasen.

Retrovirussen infecteren mens, dier en vogel. HIV-1 en HIV-2 behoren tot de lentivirussen en veroorzaken bij onbehandelde infectie AIDS. HTLV-1 en HTLV-2 (deltaretrovirussen) zijn geassocieerd met aandoeningen zoals volwassen T-cel-leukemie/lymfoom en HAM/TSP. Andere retrovirussen, zoals Rous sarcoma virus en muromaanse muisretrovirussen, tonen oncogene potentie bij dieren; endogene retrovirussen maken deel uit van veel genomen genomen.

Behandeling en onderzoek: antivirale therapie richt zich op reverse transcriptase, integrase en protease en kan virale lading onderdrukken, maar genezing blijft zeldzaam. Vaccinering is beperkt; preventie omvat risicoreductie en pre-expositie-profylaxe (PrEP). In laboratoria speelt reverse transcriptase een cruciale rol in moleculaire biologie.