Pobudzenia

Pobudzenia to pojęcie używane w wielu dziedzinach nauki, odnoszące się do procesów podnoszących aktywność układu nerwowego, hormonalnego lub mięśniowego. Mogą mieć charakter fizjologiczny, kiedy wynikają z bodźców zewnętrznych lub wewnętrznych, jak również charakter psychiczny, odnoszący się do stanu czujności, energii i gotowości do działania. W medycynie i psychologii termin ten obejmuje także różne formy nadmiernego lub obniżonego zadziałania układu nerwowego.

W neurofizjologii pobudzenie opisuje proces generowania impulsów nerwowych. Pobudzenie neuronu polega na depolaryzacji błony komórkowej aż do przekroczenia progu, co inicjuje impuls czynnościowy i umożliwia przekazanie sygnału do kolejnych komórek. Pobudzenie jest modulowane przez synapsy i neuroprzekaźniki, takie jak glutaminian, GABA, dopamina czy noradrenalina, a jego natężenie zależy od sumy bodźców i stanu neuronu.

W ujęciu psychologicznym pobudzenie odnosi się do stanu czujności, pobudzenia emocjonalnego i fizjologicznego napięcia, które wpływa na uwagę, procesy poznawcze i gotowość do działania. Poziom pobudzenia może być wyższy w sytuacjach stresowych lub ekscytujących i niższy podczas relaksu lub snu.

Pobudzenia są mierzalne i badane przy użyciu różnych metod, w tym zapisu aktywności mózgowej (EEG, fMRI), pomiarów fizjologicznych (tętno, ciśnienie krwi, skórna przewodność), a także obserwacji zachowań. W praktyce klinicznej pojęcie to znajduje zastosowanie w ocenie zaburzeń snu, nadpobudliwości, a także w ocenie efektów leków stymulujących.