Oorzaakanalyse

Oorzaakanalyse is een systematische benadering om de onderliggende oorzaken van een probleem of afwijking vast te stellen, met als doel effectieve corrigerende maatregelen te ontwerpen en herhaling te voorkomen. Ze wordt toegepast in diverse domeinen zoals productie, dienstverlening, IT en projectmanagement, waar het oplossen van symptomen vaak niet leidt tot duurzame verbeteringen.

Veelgebruikte technieken zijn onder andere het visgraatdiagram (Ishikawa), de vijf waarom-methode, en foutboom-analyses. Ook kwantitatieve methoden zoals Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) of Fault Tree Analysis (FTA) komen voor.

Een typische aanpak omvat: het expliciet formuleren van het probleem, het verzamelen en analyseren van relevante data, het opstellen en testen van hypothesen over oorzaken en relaties, het kiezen van maatregelen, en het toezicht houden op de effecten.

Belangrijke aandachtspunten zijn onder andere een helder probleemstatement, een multidisciplinair team, en het vermijden van tunnelvisie en voorbarige oordelen. Het is kritisch om oorzaak en gevolg te bevestigen met feiten en meetbare indicatoren.

Het doel van een oorzaakanalyse is om structurele oorzaken aan te pakken in plaats van oppervlakkige symptomen, en zo processen, mensen, materialen en machines te verbeteren.

Gerelateerde onderwerpen zijn root cause analysis, kwaliteitszorg, procesverbetering en Lean Six Sigma.

Veelvoorkomende valkuilen zijn onder andere onduidelijke definitie van het probleem, incomplete data, verkeerde aannames en bias. Effectieve implementatie vereist documentatie en evaluatie van de maatregelen.