Loonrigiditeiten

Loonrigiditeiten is een begrip uit de arbeids- en macro-economie dat verwijst naar de weerstand van lonen om zich snel aan te passen aan veranderingen in de arbeidsmarkt. Nominale lonen blijken in veel situaties traag te reageren op schokken zoals dalende vraag naar arbeid, inflatieverwachtingen of economische tegenwaarts. Loonrigiditeit kan vooral worden gezien als dalingsrigiditeit (sticky downward), maar ook opwaartse rigiditeit kan voorkomen in bepaalde markten en contractvormen.

Oorzaken van loonrigiditeiten zijn onder meer langlopende arbeidsovereenkomsten en cao’s die vaste loonstructuren opleggen, minimumloonwetgeving en vakbondsdwang, efficiëntielonen die werkgevers kunnen gebruiken om productiviteit en competenties te beschermen, en maatschappelijke normen die het verlagen van lonen onwenselijk maken. Daarnaast spelen informatie- en transactiekosten, loonstijfheid bij aanpassing van beloningssystemen en sectorale fricties een rol.

Gevolgen van loonrigiditeiten kunnen bestaan uit minder snelle correcties op werkloosheids- en productiviteitsverliezen bij economische schokken. Tijdens recessies kunnen bedrijven eerder ontslagen of uren ingeperkt worden dan lonen verlaagd, wat de werkloosheid en vertrouwensproblemen beïnvloedt. Loonrigiditeiten beïnvloeden ook de effecten van monetair en fiscaal beleid: beleidsmaatregelen kunnen minder direct arbeid en output beïnvloeden als lonen niet mee bewegen.

Empirisch bewijs over de mate en oorzaken van loonrigiditeiten varieert per land, sector en tijdsperiode. Over het algemeen wordt aangenomen dat loonrigiditeit een belangrijke rol speelt in korte- tot middellange termijn arbeidsmarktdynamics, maar de exacte mechanismen en sterkte verschillen per context.