Kruistabellen

Kruistabellen zijn een hulpmiddel in de statistiek om de relatie tussen twee categorische variabelen in kaart te brengen. In een kruistabel worden de categorieën van de eerste variabele in de rij geplaatst en die van de tweede variabele in de kolom. In elke cel staat het aantal waarnemingen dat beide categorieën tegelijk heeft. Vaak worden ook verhoudingen getoond, bijvoorbeeld percentages van het totaal of percentages per rij of per kolom.

Met kruistabellen kan men snel de marges afleiden (totaal per rij en per kolom), afhankelijkheid tussen de variabelen toetsen en de vergelijkingen tussen subgroepen maken. Ze vormen de basis voor statistische tests zoals de chi-kwadraat-toets voor onafhankelijkheid en voor samenhangmaten als Phi of Cramérs V.

Constructie: verzamel gegevens met twee categorische variabelen, vul de tabel met tellingen, en voeg optioneel rij- en kolomtellingen toe. Voorbeeld: gender (man/vrouw) en productvoorkeur (A, B, C). Een mogelijke kruistabel kan zijn: mannen die A prefereren 40, mannen die B prefereren 20, mannen die C prefereren 0, vrouwen die A prefereren 15, vrouwen die B prefereren 20, vrouwen die C prefereren 5, met een totaal van 100 respondenten.

Toepassingen en beperkingen: veel gebruikt in marktonderzoek, epidemiologie en sociale wetenschappen om associaties te onderzoeken en descriptieve statistiek te leveren. Beperkingen zijn onder meer sparsity bij kleine aantallen en het feit dat een kruistabel geen oorzakelijk verband aantoont; aanvullende analyses zijn nodig.