Kaartopbouw

Kaartopbouw verwijst naar de opmaak en ordening van elementen op een kaart om geografische informatie duidelijk en effectief over te brengen. De kaartopbouw is afhankelijk van het doel van de kaart en het verwachte publiek, en beïnvloedt keuzes over schaal, detailniveau en generalisatie van de gegevens. Ook de gebruikte kartografische ontwerpprincipes spelen een rol bij de wijze waarop informatie wordt gepresenteerd.

De belangrijkste elementen van kaartopbouw zijn onder meer de titel en begeleidende tekst, de legenda met symbolen, de schaalaanduiding (schaalstok of schaalverdeling), de noordpijl, marginale informatie (auteur, datum, bron, resolutie) en kaartlabels. Daarnaast kunnen insetkaarten, raster- of coördinatensystemen en randillustraties voorkomen. De kaartlay-out omvat ook typografie, kleurgebruik en symbolisatie die consistent en logisch moeten zijn.

Het ontwerpproces begint met het vaststellen van het doel, de doelgroep en de gewenste kaartsoort (topografisch, thema-, navigatiekaart). Vervolgens komen datavoorbereiding en generalisatie, gevolgd door het bepalen van symbolisatie en kleurlijsten. Ten slotte wordt de layout bepaald: plaatsing van elementen, hiërarchie, schaal en leesbaarheid. Bij productie hoort ook kwaliteitscontrole, proefdruk en aanpassing aan verschillende uitvoeringsformaten.

Belangrijke ontwerpprincipes zijn helderheid, consistente symboliek en een duidelijke hiërarchie. Er moet rekening worden gehouden met contrast, leesbaarheid op verschillende afmetingen en toegankelijkheid voor kleurzwakkeren. Marginale informatie moet altijd duidelijk zijn maar niet afleiden, en insetkaarten kunnen context bieden. Een goede kaartopbouw sluit aan bij de boodschap en het communicatiemiddel.