IUPACnomenclatuur

IUPACnomenclatuur verwijst naar het systeem voor systematische naamgeving van chemische verbindingen volgens de aanbevelingen van de International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC). Het doel is om eenduidige, niet-ambigue namen te geven die de structuur van de verbinding reflecteren en internationale uitwisseling mogelijk maken. De nomenclatuur bestrijkt organische en anorganische verbindingen, organometaalverbindingen en vele biochemische stoffen. De regels zijn vastgelegd in IUPAC-richtlijnen en samengevat in de Gold Book (Compendium of Chemical Terminology). Voor veel verbindingen bestaan ook populaire of triviale namen, maar IUPAC streeft naar preferente namen, aangeduid als Preferred IUPAC Names (PINs).

De kern van de nomenclatuur is het systematisch opbouwen van namen uit een stam die de hoofdstructuur weergeeft, met substituenten en functionele groepen die daaraan gekoppeld zijn. Bij organic nomenclatuur worden substitutieve namen gebruikt, waarbij het lange koolstofskelet de basis vormt en substituenten met lokanten worden toegevoegd. Functionele klassen kunnen ook gebruikt worden voor veelvoorkomende groepen. Stereochemie wordt aangegeven met descriptoren zoals R en S, en waar relevant met E en Z.

Voorbeelden illustreren de aanpak: methanol is IUPAC-naam voor CH3OH; butan-2-ol is een voorbeeld van een substitutieve naam voor een secundaire alcohol; 2-chlorobutane is een IUPAC-naam voor een halogenide hydrocarbon. PINs worden regelmatig geüpdatet en dienen als de officiële referentie voor een groot deel van de chemische literatuur.

IUPAC-nomenclatuur stelt zo de duidelijke en uniforme communicatie in de chemie centraal, ondanks dat sommige oudere of triviale namen nog veel voorkomen.