Geweldloze

Geweldloze is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat letterlijk “zonder geweld” betekent. Het wordt gebruikt om een methode, aanpak of houding te beschrijven die geweld of dwang vermijdt bij conflictoplossing, protest of communicatie. In brede zin verwijst het naar handelen dat constructief, niet-dreigend en gericht op dialoog en menselijke waardigheid is.

In de praktijk verschijnt geweldloze benadering in verschillende contexten. Geweldloze communicatie, een methodiek voor empathische uitwisseling en het uiten van gevoelens en behoeften zonder beschuldigingen, is een bekend voorbeeld. Daarnaast spreekt men van geweldloze actie of geweldloze strategieën bij maatschappelijk verzet en conflictbeheersing, waarin men streeft naar verandering via niet-gewelddadige middelen zoals protest, burgerschap en civiele weerstand.

Historisch komt het begrip voort uit pacifistische en niet-violente tradities die stippen op sociaal verzet en vreedzame conflictoplossing. Invloeden komen onder meer uit theorieën over niet-geweldige weerstand en burgerschap, en zijn in hedendaagse discussies vaak gekoppeld aan beleidsvorming, onderwijs en vredesopbouw. Hoewel geweldloze benaderingen wijdverspreid zijn en veelbelovend kunnen zijn in bepaalde situaties, erkennen tegenstanders en onderzoekers ook beperkingen en contextafhankelijkheid, zoals veiligheidsrisico’s, machtsdynamiek en de praktische haalbaarheid in ernstige conflicten.