Differentiaaldiagnose

Een differentiaaldiagnose, of differentiaaldiagnostiek, is een systematisch proces in de geneeskunde waarbij bij een patiënt met bepaalde klachten een lijst van mogelijke oorzaken wordt opgesteld die de symptomen kunnen verklaren. Het doel is om alle relevante aandoeningen te overwegen, zodat de juiste diagnose kan worden bevestigd of uitgesloten door vervolgonderzoek en klinische evaluatie.

Tijdens het proces verzamelt de arts informatie via anamnese en (indien mogelijk) lichamelijk onderzoek. Op basis van de symptomatologie, de aard en de ernst, worden mogelijke oorzaken geprioriteerd op basis van waarschijnlijkheid en mogelijk nadeel bij verzuim. Vervolgens worden gerichte aanvullende onderzoeken gekozen om de lijst te verkleinen en de werkelijke oorzaak vast te stellen. Het proces is iteratief: nieuwe informatie kan meerdere diagnoses uitsluiten of toevoegen, waardoor de lijst voortdurend wordt aangepast.

Voorbeelden: bij pijn op de borst kunnen myocardinfarct, angina pectoris, longembolie, pneumothorax, reflux en angststoornissen op de differentiaaldiagnose staan. Bij hoofdpijn kan gedacht worden aan migraine, spanningshoofdpijn, clusterhoofdpijn, meningitis of subarachnoïdale bloeding, tumoren en overige oorzaken. Zulke lijsten helpen bij besluitvorming, tests en behandeling, en dragen bij aan veiligheid door het herkennen van rode vlaggen.

Differentiaaldiagnose is een kernonderdeel van medische opleiding en klinische praktijk. Het vereist systematisch denken, kennis van ziektebeelden en bewustzijn van biases die tot overhaaste conclusies kunnen leiden. Door duidelijke documentatie en herbeoordeling blijft de diagnostiek gericht en adaptief.