Deklinacja

Deklinacja (z łac. declinatio, odchylenie) w językoznawstwie odnosi się do systematycznej odmiany wyrazów w zależności od kategorii gramatycznych takich jak przypadek i liczba, a także często rodzaj. W językach fleksyjnych, w tym w polskim, deklinacja dotyczy głównie rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników; ich formy zmieniają się w zależności od funkcji w zdaniu oraz liczby.

W polszczyźnie wyróżnia się siedem przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik i wołacz. Odmiana obejmuje formy w liczbie pojedynczej i mnogiej, a także różni się w zależności od rodzaju gramatycznego (męski, żeński, nijaki). Zmiana końcówek w zależności od funkcji syntaktycznej, na przykład w odpowiedzi na pytania kto/co, kto kogo, komu, kogo, kim, czym, gdzie, jest charakterystycznym celem deklinacji. Przymiotniki i zaimki również odmieniają się zgodnie z rodzajem i przypadkiem rzeczownika, którego dotyczą.

W praktyce istnieje wiele klas deklinacyjnych (różne wzory odmiany), które określają zestaw końcówek dla poszczególnych grup wyrazów. W innych językach deklinacja może przyjmować różne formy i klasy, ale ogólna idea pozostaje: zestaw morfologicznych zmian, które wyrazy przechodzą, aby wyrazić różne funkcje gramatyczne w zdaniu. Deklinacja jest podstawowym narzędziem analizy morfologicznej i nauczania gramatyki w wielu językach.