odchylenie

Odchylenie to różnica między obserwowaną wartością a wartością odniesienia. Może dotyczyć błędów pomiarowych, wartości referencyjnych lub zmian w czasie. Ogólnie rzecz ujmując, odchylenie od normy opisuje odstęp od ustalonej wartości referencyjnej.

W statystyce odchylenie rozumiane jest również jako miara rozproszenia danych. Najważniejszą miarą jest odchylenie standardowe. Dla populacji: σ = sqrt( (1/N) ∑ (xi − μ)² ). Dla próbki: s = sqrt( (1/(n−1)) ∑ (xi − x̄)² ). Inną powszechną miarą jest średnie odchylenie bezwzględne (MAD): MAD = (1/n) ∑ |xi − x̄|.

Odchylenie od normy w praktyce służy do oceny zmienności danych, porównywania zestawów, określania precyzji pomiarów, budowy przedziałów ufności oraz testów hipotez. W analizie jakości produktów odchylenie od wartości zadanej wskazuje na niezgodność z tolerancją.

Termin odchylenie bywa używany również w znaczeniu różnicy między wartościami oczekiwanymi a rzeczywistymi w modelowaniu i analizie danych. W zależności od kontekstu można mówić o odchyleniu bezwzględnym, kwadratowym, systematycznym (bias) czy odchyleniu losowym. Odnosi się to do wielu dziedzin, od nauk ścisłych po ekonomię.