Brandpuntafstand

Brandpuntafstand is een term uit de optica die de afstand aangeeft van het optische centrum van een lens tot het brandpuntvlak waar lichtstralen samenkomen om een scherp beeld te vormen. Het wordt doorgaans in millimeters uitgedrukt en is een fundamenteel kenmerk van het lensontwerp.

De brandpuntafstand bepaalt het gezichtsveld en de vergroting: een korte brandpuntafstand levert een breed beeld met minder vergroting, terwijl een lange brandpuntafstand zorgt voor een nauwer gezichtsveld en meer vergroting. Het beïnvloedt ook de perspectiefwerking en de scherptediepte; korte brandpunten benadrukken nabijgelegen objecten en lange brandpunten comprimeren diepte.

Relatie met de sensor: het effectieve gezichtsveld hangt af van de sensormaat. Bij dezelfde brandpuntafstand levert een camera met een kleiner sensor een anders beeldhoekverhouding op door de zogenaamde crop-factor. Hierdoor kan dezelfde lens op verschillende camera’s verschillend framingsresultaat geven.

In de praktijk is de brandpuntafstand een vaste eigenschap van de lens; scherpstellen verandert wel de afstand tot het onderwerp, maar niet de brandpuntafstand. De dunne-lens vergelijking 1/f = 1/do + 1/di koppelt de brandpuntafstand f aan de objectafstand do en de beeldafstand di, waarbij f de afstand is van het lenscentrum tot het brandvlak.

Spelling en toepassingsgebied: in het Nederlands wordt doorgaans brandpuntafstand gebruikt, al kan brandpuntafstand ook voorkomen. Het concept geldt voor camera-, microscoop- en andere optische lenzen en apparaten.