Bouwvorm

Bouwvorm is een term uit de bouwkunst en architectuur die verwijst naar de vorm, massing en ruimtelijke ordening van een gebouw. Het beschrijft hoe de volumes van een gebouw worden samengesteld, hoe ruimtes met elkaar in verband staan en hoe het object visueel en ruimtelijk in de omgeving past.

De bouwvorm wordt bepaald door een combinatie van functie en programma, locatie en oriëntatie, klimatologische omstandigheden, beschikbare bouwmaterialen en constructietechnieken. Daarnaast spelen regelgeving, bouwmethoden en esthetische overwegingen een rol. Tijdens het ontwerpproces ontstaat de bouwvorm in schets- en ontwerpfases en wordt zij gebruikt om doorsnee aspecten zoals lichtinval, ventilatie, gevelbeeld en de relatie tot omgeving en zichtlijnen te sturen.

Veelvoorkomende bouwvormen omvatten onder meer compacte blokvormen, langgerekte plattegronden, L- of U-vormige configuraties, galerijgebouwen en hoge torens. Daarnaast kunnen paviljoenachtige, open of cascade-achtige massieven voorkomen, afhankelijk van de gewenste schaal en functionaliteit. De bouwvorm beïnvloedt ook de ruimtelijke beleving, perceptie van omvang, zon- en schaduwwerking en de manier waarop een gebouw aansluit op straat en aangrenzende bebouwing.

In stedelijke planning en architectuur dient de bouwvorm vaak als instrument om gewenste eisen op het gebied van duurzaamheid, toegankelijkheid en socialiteit te realiseren, terwijl zij rekening houdt met cultuurhistorische context en stedenbouwkundige voorschriften. Zie ook bouwtype, massa en volume, gevelontwerp.