Blóðþrýstingur

Blóðþrýstingur er mælikvarði á kraft sem blóðið leggur á vegi slagæðanna. Hann mældist í millimetrum kvikasilfurs (mmHg) og felur í sér systólíska þrýstinginn, sem er þegar hjartað dælir blóði út í slagæðarnar, og diastólíska þrýstinginn, sem er þegar hjartað hvílist milli dæla. Samsetning þessara tveggja gildra gefur heildarstig blóðþrýstings.

Mælingar eru best þegar einstaklingur situr með bak áreiðanlegt, handleggur að hjartaferli og réttur styrkur úr þykku bindi. Oft er mælt á fáum dögum til að staðfesta stöðugleika. Blóðþrýstingur er mældur sem tvö gildi: systólíski og diastólíski þrýstingur, til dæmis 120/80 mmHg.

Viðmið og flokkun eftir mörkum getur verið mismunandi eftir leiðbeiningum landa. Algeng mörk eru: normal <120/80 mmHg, uppbygging (elevated) um 120-129/<80 mmHg, 1. stigs háþrýstingur 130-139 eða 80-89 mmHg, 2. stigs háþrýstingur ≥140 eða ≥90 mmHg. Fyrirtæki ráðleggja oft að meðferð miði að lækkun fyrir háþrýstinga til að minnka áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

Orsakir skiptast í primara (óútskýran háþrýstingur) og sekundara háþrýsting (tengist álagi, t.d. nefndri sjúkdómi eða tökum lyfta). Risk factors sem auka hættu eru aukin líkamsþyngd, offitu, lítil hætta á hreyfingu, ofnæring með háu saltmagni, ofneysla áfengis, reykingar og fjölskyldusaga.

Meðferð felur í sér lífsstílbreytingar (hreyfing, hollt mataræði eins og DASH-matarræði, extreme salt takmörkun, vægur álagsminnkun, hætta áfengisneyslu, hætta reykinga) og lyfjameðferð þegar nauðsyn krefur. Algengustu lyfjahóparnir eru þíazíð-diuretics, ACE hindrar, ARB, kalciumbólga blokkar og beta-blockerar, oftast að samráð við lækni. Markmiðið er stöðugur þrýstingur sem minnkar áhættu á hjarta-, æðasjúkdómum og nýrnasjúkdómi.