Arboregelgeving

Arboregelgeving is de verzameling wetten, regels en procedures die het beheer, de bescherming en het gebruik van bomen regelen. Het vormt een juridisch kader waarover overheden, particuliere eigenaren en arboristen samenwerken om bomen in zowel stedelijke als landelijke omgevingen te beheren.

Het doel van arboregelgeving is uiteenlopend: veiligheid waarborgen, behoud en verbetering van biodiversiteit, klimaatbestendigheid vergroten, esthetiek en leefbaarheid verbeteren, en de rechten en plichten van eigenaren duidelijk maken. De regelgeving ziet vaak zowel bomen in publieke ruimte (straatbomen, parkbomen) als bomen op privéterreinen.

Typische instrumenten zijn onder meer: vergunningen voor het kappen of rooien van bomen, vaak met een bezwarende voorwaarde dat vervangende bomen geplant moeten worden; bescherming van bijzondere of kapitale bomen via een specifieke boomverordening; voorschriften rondom aanplantingen bij bouwprojecten; meldings- of toestemmingsvereisten voor snoeiwerk en onderhoud; en procedures voor bezwaar en handhaving. Veel regels bevatten ook uitzonderingen, bijvoorbeeld bij acuut gevaar of noodzakelijk onderhoud.

Arboregelgeving staat meestal in nauw verband met gerelateerde rechtsgebieden zoals ruimtelijke ordening, milieu- en natuurwetgeving, en bovengemeentelijke beleidsprogramma’s voor groen en biodiversiteit. Invoering en handhaving variëren per land en per gemeente; sommige plaatsen hebben expliciete bomenverordeningen en geïntegreerde stadsbegroensystemen, terwijl anderen werken met algemene bouw- en milieuvoorschriften.

Uitdagingen zijn onder meer het afwegen van individuele eigendomsrechten tegen collectieve belangen, de financiering van groenonderhoud, en het inspelen op klimaatveranderingen en economische druk. Moderne arboregelgeving richt zich steeds vaker op transparante besluitvorming en digitale boominventarisaties.