triangülasyon

Triangülasyon, konum veya bir noktanın yerini belirlemek için en az iki bilinen referans noktası arasındaki açılar ölçülerek üçgen geometrisi üzerinden hesaplama yapan bir yöntemdir. Aynı terim, bir konuyu doğrulamak veya güvenilirliğini artırmak amacıyla birden çok veri kaynağı, yöntem veya değerlendirmenin bir arada kullanılması anlamında da kullanılır.

Coğrafi ölçümlerde ve haritacılıkta triangülasyon, başlangıç hattı (baz) ve referans noktalarının konumları bilinerek diğer noktaların konumlarının trigonometrik hesaplarla bulunmasını içerir. Genellikle iki veya daha fazla açı ölçülür; bu açılarla kurulan üçgenler, bilinen koordinatlarla karşılaştırılır ve hedef noktanın enlem ve boylamı elde edilir. Yöntem, uzun hatlarda ve erişilmesi güç bölgelerde hatayı azaltmak amacıyla farklı açılar ve baz uzunlukları kullanılarak uygulanır. Günümüzde GPS ve GNSS teknolojileri yaygın olsa da saha ölçümleri, altyapı projeleri ve coğrafi bilgi sistemlerinde triangülasyon hâlâ temel bir araçtır.

Araştırma alanında triangülasyon, bulgu güvenilirliğini artırmak için birden çok yaklaşımı bir araya getirir. Veri triangülasyonu, farklı veri kaynaklarının bulgularını karşılaştırarak tutarlılık arar. Yöntem triangülasyonu, birden çok araştırma yöntemi kullanır. Ayrıca kuramsal triangülasyon da, farklı teorik bakış açılarını bir araya getirerek bulguları destekler.

Tarihsel olarak triangülasyon kökenini antik döneme kadar sürer; geodezi ve haritacılıkta 18. ve 19. yüzyıllarda geniş çaplı triangülasyon ağları kuruldu. Teknolojinin ilerlemesiyle modern ölçüm sistemleriyle entegre edilerek günümüzde de çeşitli mühendislik, coğrafya ve veri analizi uygulamalarında kullanılmaya devam eder.