tijdstandaard

Tijdstandaard, of tijdsstandaard, is de afgesproken referentie voor tijdmeting en klokregeling die wereldwijd wordt gebruikt om klokken te synchroniseren en civiele, technische en wetenschappelijke systemen te laten samenwerken. Het vormt de basis van hoe tijd gemeten en uitgedrukt wordt, en bepaalt hoe nauw klokken moeten zijn in verschillende domeinen, zoals transport, communicatie en techniek.

Historisch gezien was tijd gebaseerd op de rotatie van de aarde (UT1). Sinds de ontwikkeling van atoomklokken is de tijdmeting veel stabieler en nauwkeuriger geworden. Het symbool voor de basiseenheid van tijd is de SI-seconde, gedefinieerd als de duur van 9.192.631.770 perioden van de straling die overeenkomt met de overgang tussen twee hyperfine-niveaus van cesium-133.

Tussenliggende tijdstelsels zijn International Atomic Time (TAI) en Coordinated Universal Time (UTC). TAI is een continue, wereldwijd samengestelde atoomtijd. UTC is de civiele tijdstandaard en wordt gebruikt door alle samenlevingen; het is nauwkeurig gekoppeld aan TAI maar wordt periodiek aangepast met schrikkelseconden om af te wijken van de variabele rotatie van de aarde. Het International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS) kondigt schrikkelseconden aan. Het verschil tussen TAI en UTC varieert door deze schrikkelseconden.

Daarnaast bestaan gespecialiseerde tijdstelsels zoals GPS-tijd, die eveneens op atoomklokken berust maar geen schrikkelseconden toepast, waardoor GPS-tijd in de loop der tijd voorloopt op UTC met het aantal door de schrikkelseconden gevormde afwijking.

Beheer en publicatie van mondiale tijdstandaarden vindt plaats via het Bureau International des Poids et Mesures (BIPM) in Parijs, in samenwerking met IERS en andere internationale organisaties.