stratosferë

Stratosfera është shtresa e dytë e atmosferës së Tokës, e vendosur mbi troposferën. Ajo fillon nga tropopauza, kufiri me troposferën, dhe zgjeron deri në stratopauzën, me një lartësi që ndryshon nga rreth 10 deri në 50 kilometra mbi sipërfaqen. Në stratosferë, temperatura rritet me lartësinë për shkak të absorbimit të rrezeve ultravjollcë nga ozoni, duke krijuar një inversion termike të favorshme për një ajër më të qetë.

Kompozicioni kryesor është i ngjashëm me troposferën, me azot (N2) dhe oksigjen (O2) përbërësit kryesorë. Por stratosfera është shumë më e thatë dhe ka përzierje më të qëndrueshme të gazrave, me sasi të vogla të avujve të ujit dhe të tjera gaze. Kjo qetësi atmosferike sjell më pak turbullira dhe e bën stratosferën një mjedis të përshtatshëm për fluturime të gjata dhe për eksperimente shkencore.

Ozona është një shtresë kyçe brenda stratosferës, e vendosur kryesisht në lartësi midis 15 dhe 30 kilometra. Ozon absorbon UV dhe ofron mbrojtje nga rrezatimi i dëmshëm për jetën në Tokë. Depozita e ozonit u ul me prekurjen nga substancat klorofluorokarbonësh (CFC), por pas Marrëveshjes së Montrëalit masat ndërkombëtare synojnë rimëkëmbjen e lagjes së ozonit me kalimin e kohës.

Qarkullimi në stratosferë, i njohur si Brewer-Dobson, transporton ozonin dhe gazrat drejt zonave të ndryshme të hemisferave. Stratosfera gjithashtu ofron një mjedis relativisht të qëndrueshëm për balona shkencore, observime të klimës dhe përfluturime eksperimentale, duke kontribuar në studimet afatgjata të atmosferës dhe klimës.