rrezatimi

Rrezatimi është transferimi i energjisë nga një burim në hapësirë pa kontakt të drejtpërdrejtë. Ai mund të kalojë përmes hapësirës si valë ose si pjesëza dhe përfshin rrezatimin elektromagnetik dhe rrezatimin nga grimcat. Rrezatimi elektromagnetik përfshin energjinë që përhapet si valë dhe përfshin spektrin nga valët radio dhe mikrovalët deri te drita e dukshme, rrezatimi ultraviolet dhe rrezatimi X dhe gamma. Rrezatimi i grimcave përfshin alfa dhe beta dhe neutronë.

Burimet e rrezatimit janë të natyrshme dhe artificiale. Burimet natyrore përfshijnë rrezatimin kosmik dhe rrezatimet nga lëndët radioaktive natyrore në tokë dhe në trupin tonë. Burimet artificiale përfshijnë diagnostikimin dhe trajtimin mjekësor (radiografia, CT, radioterapia), industrinë (radiografia e materialeve, sterilizimi) dhe sektorin energjetik (reaktorët bërthamor).

Matja e rrezatimit përdor dy masa kryesore: doza absorbuese matet në Gray (Gy) dhe doza ekuivalente matet në Sievert (Sv), e cila merr parasysh ndikimin biologjik të llojit të rrezatimit. Efektet biologjike varen nga shuma e rrezatimit, koha e ekspozimit dhe lloji i rrezatimit. Rregullat dhe udhëzimet e sigurisë përballojnë mbrojtjen me mënyra të tilla si reduktimi i kohës së ekspozimit, rritja e distancës dhe përdorimi i mjeteve mbrojtëse.

Historia përfshin zbulimin e rrezatimit nga Wilhelm Röntgen në vitin 1895 dhe kontribute të rëndësishme nga Becquerel si dhe Marie dhe Pierre Curie.