siklofosfamid

Siklofosfamid, nitrojen mustard türevi bir alkilleşici kemoterapi ilacıdır. Karaciğerde metabolize olarak aktif yan ürünlere dönüşür ve fosforamido mustard adı verilen bağlayıcı ajanı üretir. DNA’da çapraz bağlar oluşturarak replikasyon ve transkripsiyonu engeller; bu mekanizma hızlı bölünen hücrelerin ölümünü tetikler. Hücre döngüsünün çeşitli aşamalarında etkili olabilir ve hem onkolojik hem de yoğun baskılama amacıyla immünosupresan olarak da kullanılır.

Kullanım alanları arasında Hodgkin ve bazı non-Hodgkin lenfomalar, multipl myelom ve bazı katı tümörlerin tedavisinde kemoterapi protokollerinin bir parçası bulunur. Ayrıca bazı otoimmün hastalıklar için yoğun immün baskılama rejimlerindeki alternatif veya ek tedavi olarak kullanılır (örneğin romatoid artrit, sistemik lupus erithematozus ve vaskülitler). Yüksek dozlarda kök hücre transplantasyonu öncesi koşullama tedavisinde de uygulanabilir.

Uygulama ve güvenlik açısından dozlar hastalığın tipi, evresi ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. Genelde intravenöz veya ağız yoluyla verilir. Tedavi süresince ve sonrasında kan sayımları, karaciğer ve böbrek fonksiyonları ile hastanın sıvı-elektrolit durumu yakından izlenir. Hemorajik sistit riskini azaltmak için hidratasyon ve bazı durumlarda mesna gibi mesane koruyucuları kullanılabilir. Ayrıca güneş ışınlarına karşı hassasiyet ve aknet benzeri döküntüler de görülebilir. Uzun süreli kullanımlarda infertilite ve ikincil malignite riski artabilir.

Kontrendikasyonlar arasında aktif enfeksiyonlar, ciddi myelosupresyon, gebelik ve emzirme ile önemli karaciğer veya böbrek bozuklukları bulunur. Aşırı duyarlılık veya önceki siklofosfamid reaksiyonları bu ilacın kullanılamamasına yol açabilir. Diğer kemoterapi ajanlarıyla etkileşimler nedeniyle tedavi sırasında enfeksiyonlar ve hematolojik baskılar açısından dikkat gerekir; canlı aşılar önerilmez.