przykurczów

Przykurcz to trwałe ograniczenie zakresu ruchu w stawie lub w obrębie układu mięśniowo‑szkieletowego, wynikające z trwałego skrócenia lub zbliznowacenia tkanek otaczających mięsień. Może dotyczyć mięśni i ścięgien, torebki stawowej, kapsuły stawowej lub więzadeł znajdujących się w pobliżu stawu. W zależności od lokalizacji i mechanizmu rozróżnia się przykurcze mięśniowe, ścięgniste i stawowe.

Przykurcze mogą być pierwotne (idiopatyczne) lub wtórne. Najczęściej powstają po urazach, długotrwałym unieruchomieniu, oparzeniach, operacjach, a także w przebiegu chorób neurologicznych (udar mózgu, porażenie mózgowe), zapalnych i autoagresji tkanki stawowej. W przypadkach porażeń spastycznych przykurcze często współwystępują z nadmiernym napięciem mięśniowym.

Objawy obejmują ograniczenie zakresu ruchu w dotkniętym stawie, czasem ból i dyskomfort. Zmiany mogą prowadzić do deformacji, utrudniać wykonywanie codziennych czynności i wpływać na równowagę sił w kończynie. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i ocenie zakresu ruchu; czasem wykonuje się pomiar za pomocą goniometru, a w razie potrzeby badania obrazowe (RTG, MRI) w celu oceny tkanek mięśniowych i stawowych.

Leczenie jest wieloaspektowe i zależy od miejsca, przyczyny i nasilenia. Stosuje się fizjoterapię z rozciąganiem, ćwiczenia wzmacniające i techniki utrzymania ruchomości; ortezy lub serial casting w celu stopniowego wydłużania tkanek; w przykurczach spastycznych – iniekcje toksyny botulinowej; leczenie farmakologiczne bólu i stanu zapalnego. W cięższych przypadkach rozważa się zabiegi chirurgiczne, takie jak wydłużanie ścięgien, uwolnienie torebki stawowej czy rekonstrukcje więzadeł, zawsze w połączeniu z rehabilitacją.

Profilaktyka obejmuje wczesną rehabilitację po urazach i operacjach, unikanie długotrwałego unieruchomienia oraz utrzymanie aktywności i elastyczności tkanek. Rokowanie zależy od przyczyny, lokalizacji i reakcji na leczenie; wczesna interwencja poprawia funkcję, lecz przykurcze mogą nawracać.