okultyzm

Okultyzm to zbiór przekonań, praktyk i tradycji dążących do poznania i wykorzystania ukrytych sił natury bądź rzeczywistości duchowej, często poza granicami oficjalnych instytucji religijnych. Termin pochodzi od łacińskiego occultus – ukryty. Celem jest bezpośrednie doświadczenie zjawisk nadprzyrodzonych, mocy lub wiedzy, która nie jest dostępna w sposób uznawany przez naukę.

Historia okultyzmu obejmuje tradycje hermetyzmu, alchemii, kabały, astrologii i magii naturalnej. W renesansie ponownie eksplorowano starożytne źródła; w XIX i XX wieku rozwinęły się ruchy takie jak teozofia, antropozofia, spirytualizm i różnorodne stowarzyszenia ezoteryczne, które zintensyfikowały popularność tych praktyk. W literaturze i sztuce okultyzm wywarł wpływ na myśl metafizyczną i estetykę.

Praktyki okultyzmu obejmują magię ceremonialną, dywinę (tarot, astrologia, numerologia), pracę z symboliką i talizmanami, alchemię, kabałę oraz praktyki duchowe i medytacyjne. Istnieją również odmiany bardziej naturalistyczne, które kładą nacisk na zgodność z naturą i rytuały mające wspierać samorozwój.

Współcześnie okultyzm funkcjonuje jako szeroki obszar, widoczny w kulturze popularnej i ruchach religijnych alternatywnych, lecz także przedmiot krytyki naukowej i społecznej. Zwolennicy podkreślają duchowy rozwój i znaczenie symboliki, krytycy zaś wskazują brak empirycznych dowodów i możliwość nadużyć.

W historiografii okultyzmu wylicza się wiele postaci związanych z tą tradycją, takich jak Hermes Trismegist, Paracelsus, Cornelius Agrippa, Marsilio Ficino, a w okresie nowożytnym Aleister Crowley, Helena Blavatsky i Rudolf Steiner.