membraantransport

Membraantransport is het proces waarbij moleculen en ionen door het plasmamembraan van cellen bewegen. Het bepaalt welke stoffen in en uit de cel kunnen komen en speelt een cruciale rol bij homeostase, signaaloverdracht en stofwisseling.

Passief transport vereist geen energie en verloopt langs een concentratie- of elektrochemische gradient. Voorbeelden zijn diffusie van kleine, apolaire moleculen zoals O2 en CO2; osmose van water via aquaporines; en gefaciliteerde diffusie via kanalen of transporters die specifieke stoffen langs de gradient laten diffunderen.

Actief transport verplaatst stoffen tegen een concentratie- of elektrochemische gradient en vereist energie. Primair actief transport gebeurt direct via ATP-ases zoals Na+/K+-ATPase; secundair actief transport gebruikt de ionengradient die door een primaire pomp is opgebouwd en kan worden onderverdeeld in symport (stoffen meegevoerd met de gradient) en antiport (stoffen tegen de gradient in).

Vesiculair transport omvat endocytose en exocytose, waarbij blaasjes stoffen opnemen of vrijgeven of membraanonderdelen afgeven. Endocytose kan via fagocytose, pinocytose of receptorgebonden endocytose verlopen; exocytose fuseert vesikels met het plasmamembraan.

Transport wordt beïnvloed door factoren zoals temperatuur, membraanpermeabiliteit, oppervlaktesnelheid en het aantal transporters of kanalen. Het elektrische potentiaal van het membraan draagt bij aan de richting en snelheid van ionentransport.

Bij organismen is membraantransport essentieel voor neuronale activiteit, nierfunctie, darmabsorptie en algemene homeostase.