meldplichten

Meldplichten zijn wettelijke of reglementaire verplichtingen om bepaalde informatie, signalen of risico’s te melden aan een aangewezen instantie of organisatie. Ze kunnen gelden voor particulieren, professionals of bedrijven en dienen de publieke veiligheid, volksgezondheid en de correcte werking van maatschappelijke systemen te waarborgen.

Voorbeelden van meldplichten zijn onder meer de meldplicht bij publieke gezondheidszorg (het melden van infectieziekten en bepaalde giftige stoffen aan de gemeente of een GGD), en de meldplicht van datalekken onder privacywetgeving zoals de AVG. Daarnaast bestaan meldplichten in het veiligheids- en arbeidsdomein voor het melden van ongevallen of ernstige incidenten op het werk. In het financiële en strafrechtelijke domein kunnen meldplichten bestaan voor het melden van verdachte transacties of misbruik van identiteitsgegevens. Ook professionals kunnen verplicht zijn om vermoedens van kindermishandeling of huiselijk geweld te melden via specifieke procedures of codes.

De handhaving ligt bij toezichthouders en overige bevoegde autoriteiten; bij niet-naleving kunnen sancties volgen, variërend van boetes tot andere juridische maatregelen. Organisaties dragen doorgaans zorg voor duidelijke meldingskanalen, opleidingsprogramma’s en een aangewezen functionaris of complianceafdeling die meldingen coördineert en bewaakt.

Wat precies onder een meldplicht valt en wie aangewezen is om te melden, verschilt per land en per sector. In de Nederlandse context bestaan meerdere meldplichten voortkomend uit verschillende wetten en regels, die regelmatig worden herzien en aangevuld.