kolesterolin

Kolesterolin, insan vücudunda bulunan bir sterol türüdür. Suda az çözünür, yağda çözünen bir lipit olarak hücre zarlarının yapısına katılır ve bazı biyolojik süreçlerin temel bileşenlerinden biridir. Karaciğer başta olmak üzere birçok dokuda üretilir; besinlerle de alınabilir.

Hücre zarlarının akışkanlığını ve bütünlüğünü sağlar; ayrıca safra asitlerine, steroid hormonlarına (kortizol, östrojen, testosteron) ve D vitamini biyosentezine temel oluşturur.

Taşınması: Kolesterol, lipoproteinler aracılığıyla kana taşınır. LDL ve HDL olmak üzere başlıca taşıyıcılar vardır; LDL damar duvarına birikebilen ve ateroskleroz riskini artıran bir taşıyıcı olarak kabul edilir; HDL ise zararlı maddelerin temizlenmesine yardımcı olduğu için koruyucu olarak görülür. Ayrıca VLDL gibi diğer taşıyıcılar da rol oynar.

Yapısal ve klinik önemi: Yüksek kolesterol seviyeleri kalp-damar hastalıkları riskini artırabilir; trigliseridlerle birlikte değerlendirme yapılır. Tanı için total kolesterol, LDL, HDL ve trigliserid düzeylerinin kan testleriyle ölçülmesi gerekir.

Kontrol ve yönetim: Sağlıklı beslenme (doymuş yağların azaltılması, trans yağların sınırlandırılması, lif alımının artırılması), düzenli fiziksel aktivite, kilo yönetimi; bazı durumlarda statinler, ezetimibe veya PCSK9 inhibitörleri gibi ilaçlar reçete edilebilir; tarama ve takip önemlidir.