kantmatige

Kantmatige is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat wordt gebruikt om aan te geven dat iets Kantiaans is of op een wijze aansluit bij Immanuel Kant en zijn filosofie. Het kan verwijzen naar een benadering, methode of argumentatiek die geïnspireerd is door Kantiaanse principes, zoals het belang van a priori redenering, de nadruk op het morele kader van de autonomie en de invloed van het onderscheid tussen noumena en fenomenen.

Het woord is vooral te treffen in academische teksten binnen de filosofie, met name in ethiek, epistemologie en esthetiek. Het is een relatief zeldzaam gebruik buiten scholarly discussies, maar biedt een taalinstrument om aan te geven dat een bepaalde analyse of interpretatie expliciet schraagt op Kantiaanse uitgangspunten of methodes.

Gebruiksvormen en connotaties kunnen variëren. Een kantmatige benadering kan bijvoorbeeld proberen morele verplichtingen te legitimeren via een categorisch imperatief of door rationele autonomie als uitgangspunt te nemen, in tegenstelling tot subjectieve of toevallige factoren. In esthetiek kan men spreken van een Kantiaanse benadering wanneer waardeoordelen vooral voortkomen uit verstandelijke structuur en een priori principes in plaats van louter gevoelsmatige reactie.

Zie ook: Kantianisme, Kant, Kantiaanse ethiek, categorisch imperatief, transcendentaal idealisme. Verwant is het adjectief Kantiaans; beide termen duiden op een relatie tot de ideeën en methoden van Immanuel Kant. Kantmatige wordt vooral in systematische filosofische discussies aangetroffen.