inositoltrifosfaat

Inositoltrifosfaat, vaak IP3, is een wateroplosbaar inositolfosfaat en fungeert als een secundaire boodschapper in intracellulaire signaaltransductie. Het wordt geproduceerd wanneer fosfolipase C (PLC) het membraanlipide fosfatidylinositol-4,5-bisfosfaat (PIP2) afsplitst in IP3 en diacylglycerol (DAG) als reactie op diverse extracellulaire signalen zoals hormonen en neurotransmitters.

IP3 diffundeert door het cytosol en bindt aan IP3-receptoren op het endoplasmatisch reticulum, waardoor Ca2+-kanalen openen en Ca2+-ionen vanuit het ER in het cytosol vrijkomen. De stijging van cytosolisch Ca2+ activeert meerdere Ca2+-afhankelijke processen zoals spiercontractie, secretie, enzymatische activiteit en neuronale signaaloverdracht. IP3 werkt vaak samen met DAG, dat eveneens door PLC wordt gevormd en PKC-activatie en Ca2+-signaalroutes stimuleert.

Afbraak en regulatie: IP3 wordt afgebroken door fosfatases en kinases, wat de calciumrespons reguleert en de signaalduur bepaalt. De signaalafhandeling kan verder worden beïnvloed door andere omzettingswegen naar hogere inositolpolyfosfaten, zoals IP4 en IP5, die in verschillende in silico- en biologische contexten voorkomen.

Functionele en klinische aspecten: IP3-signaaltransductie is essentieel voor veel fysiologische processen, waaronder neuronale activiteit, endocriene secretie en spierfunctie. Verstoringen in IP3-pathways zijn in verband gebracht met diverse aandoeningen, zoals metabole stoornissen, neurovasculaire problemen en cognitieve mislukkingen.