folikülitis

Folikülilit, kıl köklerinin iltihaplanmasıdır. En sık bakteriyel enfeksiyonlar (özellikle Staphylococcus aureus) veya irritasyon/irritan nedenlerle ortaya çıkar. Bazen mantar enfeksiyonları, virüsler veya kimyasal irritanlar da foliküliti tetikleyebilir. Özellikle yüz, boyun, gövde ve sakal bölgesi etkilenebilir; bazı durumlarda tekrarlayan veya kronik formlara dönüşebilir.

Nedenler ve sınıflandırma açısından bazı önemli formlar vardır. Folikülitis barbae sakal/peştam bölgesinde sık görülür ve genellikle tıraş nedeniyle kıl kökünün hematika olması veya cilt travmasıyla ilişkilidir. Hot tub foliküliti olarak bilinen form, yüzeyel kıl köklerinde Pseudomonas aeruginosa enfeksiyonuna bağlıdır ve sıcak küvet veya duşun kirli sularında gelişebilir. Pseudofolliculitis, kılların kırılarak cilt yüzeyine doğru büyümesiyle ortaya çıkan irritatif bir durumdur; sıkı tıraş ürünleri ve büyüyen kıllar bu duruma katkıda bulunabilir.

Belirtiler genelde hafiften orta şiddete değişir. Küçük kırmızı, sivilce benzeri lezyonlar, kıl kökleri çevresinde ağrı veya hassasiyet, kaşıntı ve bazen içi irin dolu sivilceler görülebilir. Bazı durumlarda lezyonlar kabuklanabilir. Şiddetli veya yaygın vakalarda ateş veya sistemik belirtiler nadir de olsa ortaya çıkabilir; farlı enfeksiyonlar ve derin folliculitis kullanımları düşünülmelidir.

Tanı genelde klinik olarak konulur. Gerekli olduğunda kültür veya mikrosel inceleme ile etken belirlenebilir. Difüz veya kronik vakalarda dermatoloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurulabilir.

Tedavi hafif olgularda topikal antiseptik çözeltiler (örneğin klorheksidin), topikal antibiyotikler veya antifungal kremlerle başlanabilir. Bakteriyel enfeksiyonlar için topikal veya gerektiğinde kısa süreli kurs halinde sistemik antibiyotikler kullanılabilir. Mantari enfeksiyonlar için antifungal tedavi tercih edilir. Hızla ilerleyen veya yaygın vakalarda, özellikle acil bakım gerektirecek durumlarda, oral antibiyotikler düşünülür. Pseudomonas kaynaklı folikülitilerde çoğunlukla kendiliğinden iyileşme gözlenir; enfeksiyonla temas edilen ortamdan (örneğin kirli küvet) uzak durulması önemlidir.

Önleme temel olarak iyi cilt hijyeni, kılı tıraş tekniğinin dikkatli uygulanması, sıkı giysilerin azaltılması ve kişisel bakım ürünlerinin paylaşılmaması ile sağlanabilir. Ayrıca kronik veya tekrarlayan vakalarda altta yatan faktörler değerlendirilir ve uygun tedavi planı oluşturulur. Sonuç olarak çoğu folikülilit hafif tedaviyle iyileşir; uygun müdahale ile tekrarlama azaltılabilir.