fagocytozy

Fagocytoza to proces endocytozy, w którym komórki żerne, przede wszystkim makrofagi, neutrofile oraz komórki dendrytyczne, pochłaniają i rozkładają cząstki obce, drobnoustroje oraz obumarłe komórki. Fagocytoza stanowi kluczowy element odpowiedzi nieswoistej i łączy się z prezentacją antygenów w układzie immunologicznym.

Mechanizm obejmuje rozpoznanie i adhezję obiektu, często z udziałem opsonin (np. przeciwciała, czynniki dopełniacza) oraz receptorów Fc i receptorów dla dopełniacza. Po przyłączeniu cząstka jest otoczkowana wypustkami cytoplazmy (pseudopodiami) i internalizowana, tworząc fagosom. Fagosome łączy się z lizosomem, tworząc fagolizosom, w którym enzymy hydrolityczne i reakcje utleniania rozkładają materiał. Resztki mogą być wydzielone na zewnątrz lub prezentowane antygenowo na powierzchni komórek prezentujących antygen, co wspiera odpływ aktywności limfocytów T.

Rola fagocytozy obejmuje eliminację patogenów i usuwanie uszkodzonych komórek oraz udział w prezentacji antygenów. Proces ten może przebiegać zarówno w sposób opsonin-dependentny, jak i opsonin-independentny. Napędza go m.in. burst oddechowy, produkcja reaktywnych form tlenu przez NADPH oksydazę, co wzmacnia zabijanie wewnątrzkomórkowych patogenów. Zaburzenia fagocytozy prowadzą do nawracających infekcji.

Znaczenie kliniczne ma choroba niedoboru fagocytozy, w tym przewlekła choroba ziarniniakowa (CGD) wynikająca z defektu NADPH oksydazy, powodująca upośledzenie zabijania patogenów. Inne zaburzenia obejmują niedobory opsonizacji i zaburzenia funkcji komórek efektorowych. Zrozumienie fagocytozy ma kluczowe znaczenie dla immunologii i terapii infekcji.