dopamineagonisten

Dopamineagonisten zijn geneesmiddelen die de werking van dopamine nabootsen door direct te binden aan dopamine receptoren in de hersenen. Ze worden toegepast bij aandoeningen waarbij dopaminerg signaal een rol speelt, met name de ziekte van Parkinson, het rustelozen-legs-syndroom (RLS) en hyperprolactinemie. In de ziekte van Parkinson kunnen ze als monotherapie ingezet worden in de vroege stadia of als add-on bij L-DOPA-behandeling om motorische fluctuaties te verminderen en de benodigde L-DOPA-dosis te verlagen. Bij RLS dienen ze als symptomatische behandeling, vooral wanneer verlichting met andere behandelingen onvoldoende is.

Dopamineagonisten zijn directe agonisten van dopamine receptoren en bestaan uit twee hoofdgroepen: ergotderivaten en niet-ergotische middelen. Voorbeelden van ergotderivaten zijn bromocriptine en cabergoline; niet-ergotische geneesmiddelen omvatten pramipexol, ropinirol en rotigotine. Apomorfine is een subcutane dopamine-agonist die vaak wordt gebruikt als noodbehandeling voor off-perioden bij Parkinson. Rotigotine kan ook als transdermale pleister toegediend worden. Over het algemeen hebben niet-ergotische agonisten een gunstiger veiligheidsprofiel dan ergotderivaten.

Bijwerkingen en veiligheidsaspecten: vaak voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, duizeligheid, orthostatische hypotensie en somnolentie. Ook kunnen impulscontroleproblemen, slaapaanvallen, hallucinaties en dyskinesieën voorkomen, vooral bij oudere patiënten. Langdurig gebruik van ergotderivaten is in verband gebracht met fibrose van hartkleppen en longvliezen; daarom worden niet-ergotische agonisten in veel richtlijnen de voorkeurskeuze. Dopamine-agonisten kunnen ook prolactine-verlaging veroorzaken bij hyperprolactinemie door activatie van D2-receptoren in de hypofyse.