Walencyjne

Walencyjne odnosi się do pojęć związanych z walencją, czyli zdolnością do tworzenia połączeń lub do spełniania określonych ról w zdaniu. W polskim terminologii używa się go w dwóch głównych ujęciach: chemicznym i językoznawczym. Słowo pochodzi od łacińskiego terminu walentia i występuje w formie walencyjny, walencyjnie, walencyjność.

W chemii walencja (walencja chemiczna) opisuje zdolność atomu do łączenia się z innymi atomami oraz liczbę wiązań, które może utworzyć. Tradycyjnie wiąże się z liczbą elektronów walencyjnych w zewnętrznej powłoce, choć współczesne podejście uwzględnia także rezonans i hiperwalencję. Dla wielu pierwiastków głównych typowe wartości to: wodór 1, węgiel 4, tlen 2, azot 3. Walencja wpływa na strukturę cząsteczek i właściwości chemiczne; w modelach chemicznych używa się pojęć takich jak wiązania walencyjne i pary elektronowe w VSEPR do opisu geometrii cząsteczek.

W językoznawstwie walencja (walencyjność semantyczna) opisuje liczbę i typ obligatoryjnych argumentów, które czasownik łączy ze zdaniem. Czasowniki mogą być monowalentne (jeden argument), dwuwalentne (dwa argumenty), trójwalentne i wyżej walencyjne, a niektóre mogą także przyjmować dodatkowe, opcjonalne argumenty. Walencyjność wpływa na subkategorizację czasowników, schematy ich łączności z innymi elementami zdania oraz na to, jakie role semantyczne (podmiot, dopełnienie, adresat) mogą być wyrażane.

Ogólnie pojęcie walencyjne służy do opisu zależności między jednostkami chemicznymi a sposobem ich łączenia oraz między czasownikami a ich argumentami, umożliwiając klasyfikację i analizę struktur molekularnych i zdaniowych.