trójwalentne

Trójwalentne, w chemii określane także jako trivalentne, odnosi się do atomu lub grupy chemicznej o wartości walencji równej trzy. Walencja to zdolność pierwiastka do tworzenia wiązań chemicznych z innymi atomami. Trójwalentność często oznacza, że dany atom tworzy trzy wiązania, chociaż w praktyce mogą występować również pary elektronowe oraz różne układy geometrii.

W typowych związkach związków o trójwalentności spotykamy w głównym układzie przędnych pierwiastków p-bloku. Przykłady to azot (N) w amoniaku NH3, gdzie azot tworzy trzy wiązania z atomami wodoru i ma parę lone pair; bor (B) w BCl3 lub BH3, gdzie bor tworzy trzy wiązania i bywa electron-deficyjny; fosfor (P) w PR3; arsen (As) w AsCl3; glin (Al) w AlCl3. Te przykłady ilustrują różne konteksty: niektóre atomy są trójwalentne w sensie wiązań kowalencyjnych, a inne wykazują trójwalentność w sensie liczby koordynacyjnych wiązań w kompleksach.

Termin ten różni się od tetravalentności (cztery wiązania, np. węgiel w większości organicznych związków) czy pentavalentności. W praktyce trójwalentność opisuje przede wszystkim typowy wzorzec wiązań i liczbę substituentów wokół centra atomowego, a nie sztywną liczbę elektronów. W języku polskim „trójwalentny” używany jest do określenia takich centrów chemicznych w kontekście stylu wiązań i struktury cząsteczek.