Rivierdijken

Rivierdijken zijn dijken langs een rivier die bedoeld zijn om het achterliggende land te beschermen tegen overstromingen als gevolg van hoge rivierstanden en piekafvoeren. Ze vormen een essentieel onderdeel van de landelijke waterbeheersing in rivierengebieden en komen onder andere langs de Rijn, de Maas en zijtakken daarvan.

Een rivierdijk bestaat doorgaans uit een dijklichaam van aarde, mogelijk met steenachtige bekleding of een keermuur op kritieke plaatsen, en een kruin waar onderhoud en toegang mogelijk is. De dijk kan worden aangevuld met elementen zoals een verharde of vegetatieve buitenzijde, een voetbed en drainage. Bij grotere rivieren bevinden zich vaak extra voorzieningen zoals gemalen, pompen en afvoersystemen om waterpeil en erosie te beheersen, en soms sluizen of waterkeringen om bij hoogwater het debiet te sturen.

Beheer en onderhoud van rivierdijken lopen vaak via waterschappen, die samenwerken met provincies en nationale agentschappen. Taken omvatten periodieke inspecties, versterkingen bij verslechtering, onderhoud van oeverstructuren en het voorkomen van erosie of verzakkingen. Bij dreiging van overstroming kunnen maatregelen worden opgelegd zoals dijkverhogingen, versterkende werken en aanpassingen aan nevenwaterafvoer.

Historisch gezien bestaan rivierdijken uit eeuwenoude ophogingen die in de loop der tijd zijn versterkt en verbeterd. De aanpak is tegenwoordig risicogestuurd: dijken worden getoetst aan geldende veiligheidsnormen en aangepast aan veranderende omstandigheden door klimaatverandering, zoals hogere neerslagpieken en veranderende rivierafvoeren. Rivierdijken blijven zo een cruciaal onderdeel van de bescherming van land en infrastructuur tegen rivieroverstromingen.