Neoklassiek

Neoklassiek is een term uit de kunstgeschiedenis die verwijst naar een hernieuwde belangstelling voor de kunst en vormtaal van de klassieke oudheid in onder meer beeldende kunst, architectuur, literatuur en muziek. De beweging ontstond in de late 18e eeuw als reactie op de barok en het rococo en bleef in Europa lang invloedrijk tot in het begin van de 19e eeuw. Kenmerkend is een streven naar helderheid, evenwicht en maat, met inspiratie uit de vormen van Grieken en Romeinen en vaak een moreel-serieuze toon.

De oorsprong ligt in de Verlichting en in ontdekkingen in Pompeji en Herculaneum, die het antieke model weer toegankelijk maakten. In beeldende kunst en beeldhouwkunst werd gestreefd naar duidelijke tekening, beheerst emotion, en heroïsche of civiele thema’s. In de architectuur leidde neoklassieke bouwkunst tot symmetrie, geometrische ordening en frontons die aan tempels deden denken. In literaire en andere genres werd de klassieke literatuur als ideaal gezien voor strengheid en helderheid.

In de muziek wordt de term ook gebruikt voor een latere neoklassieke stroming in de 20e eeuw, waarbij componisten als Stravinsky, Hindemith, Prokófiev en Poulenc teruggrepen op de vormen en het clanische idioom van de klassieke periode, zij het in eigentijdse taal. Het neoklassieke ideaal heeft invloed gehad op onderwijs, museale collecties en publieke ruimte, en blijft een referentie voor tijdloze orde en esthetiek.