Nadprodukcja

Nadprodukcja to sytuacja ekonomiczna, w której produkcja dóbr przekracza popyt na te dobra w danym czasie. W praktyce prowadzi to do nadmiernych zapasów, spadku cen, a czasem do ograniczania produkcji i zwolnień pracowników. Zjawisko może występować na poziomie pojedynczego sektora lub całej gospodarki.

Przyczyny nadprodukcji bywają różnorodne: błędne prognozy popytu, impuls inwestycyjny napędzający nadmierne wytwarzanie, polityki publiczne stymulujące produkcję, spowolnienie popytu gospodarczego, złożone łańcuchy dostaw oraz szybkie zmiany technologiczne, które czynią wcześniejsze produkty przestarzałymi. Cykle koniunkturalne także sprzyjają występowaniu krótkotrwałych nadwyżek w okresach wychodzenia z recesji lub boomu.

Skutki nadprodukcji obejmują spadek cen, pogorszenie marż, rosnącą nierównowagę zapasów, ograniczenie produkcji, a w dłuższej perspektywie zwolnienia i spadek inwestycji. Nadprodukcja różni się od nadmiernej zdolności produkcyjnej (nadwyżki mocy) tym, że ta ostatnia odnosi się do instalowanych możliwości produkcyjnych, które mogą nie być w pełni wykorzystane, lecz nie muszą generować natychmiastowych zapasów ani cenowych spadków.

W analizie ekonomicznej zjawisko zwykle interpretowane jest jako efekt rynkowy i cykliczny, choć stosowane są także teorie ze wskazaniami krytycznymi odnośnie struktury rynku, polityk gospodarczych i relacji między popytem a podażą. Zapobieganie nadprodukcji opiera się na lepszym prognozowaniu popytu, elastyczności produkcji, odpowiedniej polityce fiskalnej i monetarnej oraz skutecznym zarządzaniu zapasami.