Leukotriënen

Leukotriënen zijn een familie van lipide-mediatoren afgeleid van arachidonzuur via de 5-lipoxygenase (5-LO) route. Ze worden vooral geproduceerd door leukocyten zoals neutrofielen, eosinofielen en mestcellen, maar ook door andere cellen van het immuunsysteem. Leukotriënen spelen een rol bij ontstekings- en allergische reacties en fungeren als chemische boodschappers in weefselprocessen.

Bij biosynthese komt arachidonzuur vrij uit het membraan door fosfolipase A2. 5-LO werkt samen met FLAP (5-LO-activatorprotein) om LTA4 te vormen. LTA4 kan vervolgens worden omgezet in LTB4 door LTA4-hydrolase, of in LTC4 door LTC4-synthase. LTC4 wordt daarna omgezet in LTD4 en LTE4. De cysteinyl-leukotriënen LTC4, LTD4 en LTE4 werken vooral via de receptoren CysLT1 en CysLT2, waarbij CysLT1 de belangrijkste rol heeft in bronchoconstrictie en mucussecretie.

Functie en klinische consequenties: LTB4 fungeert als een krachtige chemoattractant voor neutrofielen en bevordert de ontstekingsinflux. Cysteinyl-leukotriënen veroorzaken bronchospasmen, verhoogde vaatpermeabiliteit en mucussecretie, wat een rol speelt bij astma, rhinitis en andere ademhalingsaandoeningen. NSAID-geïnduceerde luchtwegreacties (NERD) kunnen gepaard gaan met een verhoogde leukotriënsignalering.

Behandeling en diagnostiek: medicijnen die de leukotriënsignalering blokkeren omvatten leukotriëenreceptorantagonisten zoals montelukast en zafirlukast, en 5-LO-remmers zoals zileuton. Urine LTE4 kan dienen als biomarker voor cysteinyl-leukotriënen.