Bláæðasjúkdómar

Bláæðasjúkdómar eru sjúkdómar sem hafa áhrif á bláæðakerfi líkamans, æðarnar sem flytja blóð til hjarta. Helstu form eru varíseinar (varicose veins) og langvinn bláæðavöntun. Sjúkdómarnir eru oft tengdir ætt, aldri, hormónum og lífsstíl og geta valdið bjúgi, sársauka og sárum í neðri útlimum.

Varíseinar eru sjónlegar æðar undir húð sem hafa stækkað og þykknuð. Einkenni eru sjáanlegar æðar, þreyta í fótum, sársauki og stundum kláði. Áhættuþættir eru langvarandi stand, þungun, offita og erfðafjölskyldutengsl. Meðferð felst oft í hreyfingu, líkamsrækt, og í sumum tilvikum æðameðferð eða skurðaðgerð.

Langvinn bláæðavöntun (venous insufficiency) stafar af skemmdum í æðaveggjum og lokum sem hindra eðlilega flæði blóðs frá neðri útlimum til hjarta. Einkenni eru bjúgur, þreyta, sár eða litbreytingar. Ástandið getur batnað með meðferð, reglubundinni hreyfingu og notkun viðeigandi fatnaðar til að styðja blóðflæði.

Djúpbláæðathrombósa (DVT) er myndun blóðtappa í djúpum bláæðum sem veldur verkjum, bjúgi og roða í útlim. Áhættuþættir eru kyrrseta, langvarandi óvirkni, aðgerð, meðganga, offita og fjölskyldusaga. Ef tappinn losnar og berst til lungna (lungnablóðtappi, PE) getur það valdið alvarlegum andþyngslum og brjóstverk. Báðir sjúkdómar geta verið lífshættulegir og þurfa strax lækninga.

Greining byggist á líkamlegri skoðun og ómun (duplex-ómun) sem metur blóðflæði í æðakerfinu; aðrir aðferðir geta verið D-dímer próf og CT/MR-ómun ef þörf er. Meðferð háð gerð sjúkdómsins, oft með forvarnar- og lífsstílbreytingum; kompression-fatnaður og hreyfing eru oft gagnleg. Flestir batna eða halda sjúkdómi í skefjum með réttum meðferðum, en alvarlegir fylgikvillar geta átt sér stað ef sjúkdómurinn er ómeðhöndlaður.