Æðasjúkdómar

ÆÐASJÚKÐÓMAR eru hópur sjúkdóma sem hafa áhrif á æðakerfi líkamans, aðallega slagæðar og bláæðar. Flestir sjúkdómarnir fellur undir slagæðasjúkdóma eða bláæðasjúkdóma. Slagæðasjúkdómar tengjast oft æðakölkun (æðakölkun) sem þrengir eða stíflar slagæðarnar og getur valdið skertum blóðflæði til vöðva eða líffæra. Dæmi um alvarlegri form eru aneurysma, sem er útvíkkun í slagæð, og perifera slagæðasjúkdómar sem framkvæma gönguferðverkjum. Bláæðasjúkdómar fela oft í sér bjúg, bólgu og sár á útlimum, auk djúpvöðvasjúkdóma (djúptvöðvastífla).

Einkenni eru mismunandi eftir gerð sjúkdómsins. Slagæðasjúkdómar valda oft verkjum í vöðvum við áreynslu (claudication) eða náladofa og krampa. Í alvarlegum tilvikum getur skortur á blóðflæði leitt til verkja í hvíld eða máttleysis. Bláæðasjúkdómar einkennast oft af bjúg, breytingum á húð, endurteknum sárum eða óþægindum í fótum. Djúpbláæðastífla einkennist af skyndilegum fótbjúgi og sársauka.

Greining felst í þætti eins og duplex-útskoðun, æðalæknismyndun með CT eða MRI angiography og mælingu á ABI (ankle-brachial index) til að meta blóðflæði til fótanna.

Meðferð byggist á sjúkdómi og alvarleika. Lífsstílsbreytingar, til dæmis hætta áreynslu, hætta reykinga, hollt mataræði og reglubundin hreyfing, nýta oft vel. Lyfjameðferð getur falið í sér lyf til að lækka kólesteról, blóðþrýsting eða blóðþyngd unf, ásamt mótefnum sem stuðla að blóðflæði og blóðþeimingu. Í slagæðasjúkdómum eru oft inngrip sem endurheimta blóðflæði, s.s. þráðaugn/angioplasty með eða án stents, og bypass-eða skurðaðgerðir. Bláæðasjúkdómar eru meðhöndlaðir með kompressionbandaging, skleróterápíu eða ljósi-/lasermeðferð, og stundum skurðaðgerð.

Forvarnir fela í sér að stjórna áhættuþáttum, hreyfa sig reglulega, forðast reykingar og viðhalda heilbrigðu lífshætti. Spá fyrir æðasjúkdómum er háð gerð þeirra og fjarlægð; með snemma greiningu og meðferð er horfur almennt betri.