zonnervlammen

Zonnervlammen, of solar flares, zijn plotselinge uitbarstingen van elektromagnetische straling vanuit de Zon, meestal ontstaan in actieve regio’s met zonnevlekken en in de chromosfeer en corona. Ze komen voort uit snelle herconfiguratie van het zonnemagnetisch veld, waarbij magnetische energie in stralingsenergie wordt omgezet door magnetische reconnection. De uitbarstingen kunnen enorme hoeveelheden energie vrijmaken en straling uitstralen over een breed spectrum, van radiogolven tot gammastraling.

De intensiteit van een zonnervlam wordt doorgaans gemeten aan de hand van de piekflux in het röntgenband (1–8 Å), gemeten door GOES-satellieten. Op basis daarvan worden klassen gevormd: A, B, C, M en X, waarbij X de sterkste categorie is. De duur van een fenomeen bedraagt meestal enkele minuten tot een kwartier tot een half uur. Zonnervlammen kunnen gepaard gaan met een gerelateerde coronal mass ejection (CME), maar niet alle uitbarstingen leveren een CME op.

Effecten op de aarde zijn onder meer ionisatie van de hogere atmosfeer, wat storingen in HF-radio en satellietcommunicatie kan veroorzaken en GPS-prestaties kan beïnvloeden. Bij grote uitbarstingen kunnen geomagnetische stormen ontstaan, wat aurora-verschijnselen kan veroorzaken en mogelijk schade aan elektrische netten en ruimtevaartuigen kan opleveren.

Waarnemingen komen van ruimteobservatoria zoals GOES, SOHO en SDO, die röntgen-, UV- en andere beelden leveren. Zonnervlammen zijn een centraal onderwerp in ruimteweeronderzoek en zijn gekoppeld aan de zonneactiviteitscyclus, die zich ongeveer elke 11 jaar afwisselt.