undirtegundakerfi

Undirtegundakerfi er kerfi í líffræði sem lýsir undirtegundum innan tegundar. Undirtegundir eru hópar innan sömu tegundar sem hafa marktækan og stöðugan mun í erfðafræði eða útliti og oft landfræðilega einangrun. Tilgangur kerfisins er að greina dreifingu og þróun tegunda og auðvelda rannsóknir, varðveislu og stjórnun stofna.

Nöfnum: Nöfn undirtegunda eru mynduð með þremur stigum í nafnfræði: ætt, tegund og undirtegund. Dæmi: Panthera tigris tigris (alþekktur sem Bengals tigir) eða Canis lupus familiaris (hundur sem undirtegund af grási úlfinum í sumum flokkunum). Í síðarnefnda tilviki er viðurkennd skráning sem undirtligin á milli tegundar. Reglar um notkun og uppsetningu nafna liggja á milli páka ríkja stygra; dýraga ICZN og plöntur ICN.

Helstu forsendur: Undirtegundir eru oft skilgreindar með samvinnu milli erfðafræðilegra niðurstaðna, markbundinna myndmunar og landfræðilegrar dreifingar. En erfðafræðileg mismunur þarf ekki alltaf að vera sterk; mörg svipuð útlitsmunur geta verið háð umhverfi eða litlum staðbundnum munum. Varla eru allir flokkar sammála um mörkun; sumir töldu að breytingar milli svæða séu klíniskar breytingar (cline) og ekki standi fyrir sjálfstæða tegund.

Notkun og gagnrýni: Undirtegundakerfi hjálpar til við varðveisluferli og stjórn stofna, sérstaklega þegar stofnar eru litlir eða landfræðilega einangraðir. Hins vegar getur kerfið verið umdeilt þar sem mörg dæmi fela í sér samruna eða stöðugar breytingar sem hliðrast milli hópa yfir tíma. Að lokum er undirtegundarstaða hluti af formlegri flokkun í sumum greinum, en ekki í öllum.

Sagan og notkun: Hugmyndin byggðist upp á 19. öld og hefur þróast með nýrri erfðafræðilegar rannsóknir. Hún er notuð víða í dýra- og plöntuflokkun, varðveislu, jarðfræði og líffræðilegan fjölbreytileika.