serólogískum

Serólogía er grein læknisfræði sem rannsakar serum og ónæmisviðbrögð, einkum mótefni og mótefnavaka, til að styðja greiningu, eftirlit og meðferð sjúkdóma. Helsta markmið serólogíu er að ákvarða hvort mótefni eða mótefnavaki sé til staðar í sýnunum, til dæmis í serum eða plasma, og þar með að styðja greiningu eða eftirlit.

Í grundvallarhugmynd serólogíu eru prófin sem mæla ónæmisviðbrögð: annað hvort mótefni í sýni eða mótefnavaka sem fyrirfinnst í prófinu. Þau eru oft notuð þegar beint sýnataka eða ræsing sýnataks hafa takmarkanir eða þegar full sannprófun er óviðkomandi. Helstu serólogískar aðferðir eru ELISA, Western blot, agglutination- og precipitation-próf, immunofluorescence-próf og hraðapróf (rapid diagnostic tests).

Notkun serólogíu nær víða: hún er lykilatriði í greiningu smitsjúkdóma eins og HIV, sifilis, hepatítis og dengue, í mati á ónæmisstöðu eftir sýkingu eða bólusetningu, og í blóðbankaviðfangs þar sem flokkun og samsvörun mótefnal hafa forgang.

Takmarkanir felast í tímabundinni sveiflu milli mótefnasvars og sýkingarstig, möguleika fyrir fölsk jákvæð eða fölsk neikvæð niðurstöður vegna cross-reactivity, sem og þurfi á gæðastjórnun og staðfestingarprófum að halda.

Saga serólogíu liggur til grunns hjá starfsfólki eins og Karl Landsteiner og þróun prófa á 20. öld, með áframhaldandi þróun tækni og Point-of-Care lausna í dag.