przewidywaln

Przewidywalność to stopień, w jakim przyszłe stany systemu mogą być przewidziane na podstawie dostępnych danych. W języku polskim rzeczownik przewidywalność pochodzi od przymiotnika przewidywalny oraz sufiksu -ność. Termin ten jest używany w wielu dziedzinach do opisu możliwości prognozowania.

W statystyce i naukach o danych przewidywalność odnosi się do skuteczności modeli prognostycznych. Mierzy się ją za pomocą wskaźników takich jak dokładność, błąd średniokwadratowy, krzywa kalibracji czy miary podobieństwa między prognozami a obserwacjami. W fizyce i teorii układów dynamicznych przewidywalność zależy od natury systemu: deterministyczne układy mogą być teoretycznie przewidywalne, ale nieliniowość i efekt wrażliwości na warunki początkowe prowadzą do chaosu i utrudniają długoterminowe prognozy.

W ekonomii, meteorologii i naukach behawioralnych przewidywalność służy do oceny użyteczności modeli prognostycznych i ryzyka. W praktyce często występuje ograniczona przewidywalność z powodu szumów, niekompletności danych i zmienności czynników zewnętrznych.

W codziennym użyciu przewidywalność wpływa na sposób konstruowania strategii i narracji: wysoka przewidywalność zwiększa pewność, ale zbyt duża może zmniejszać zainteresowanie, podczas gdy niższa przewidywalność może podnosić element zaskoczenia.

Zobacz także: prognozowanie, przewidywanie, analiza predykcyjna, proces stochastyczny, determinizm.