polypeptíð

Polypeptíð eru langar keðjur sem byggjast upp af amínósýrum sem tengjast hver annarri með peptíðtengjum. Peptíðtengi myndast þegar carboxýlhópur einnar amínósýru sameinast amínóhóp næstu amínósýru og vatn losnar. Röðin amínósýra í polypeptíðinu kallast primærbygging (primary structure) og er kóðuð af genum í DNA og lesin í mRNA. Polypeptíð eru grundvöllur próteina og geta verið sjálfstæð eða hluti af stærri próteinkeðju.

Polypeptíð sýna oft hringlaga þróun í þrívídd, þar sem röð amínósýra stjórnar myndun sekundérbyggingar (t.d. alfa-hélixar eða beta-fletir) og síðan þrívíddarlögn sem kallast tertiery bygging. Sum prótein eru samsett úr mörgum polypeptíð-keðjum sem tengjast saman og mynda fjöleða eða fjölkeðju prótein. Úr sparsögu þeirra ráða efniseiginleikar og starfsemi próteinsins.

Framleiðsla og hagnýting: Polypeptíð eru mynduð í ríbósómum við þýðingu mRNA. Eftir þýðingu geta polypeptíð hlotið ýmist post-translational breytingar, eins og glýkósýleringu, fosfóríleringu eða klippingu, sem geta breytt virkni, staðsetningu eða stöðu í frumunni. Slíkar breytingar eru oft lykilatriði fyrir lokaeiginleika próteinsins.

Notkun og dæmi: Polypeptíð eru fjölbreytt í starfsemi; þau geta starfað sem hormónar, taugaboðefni eða byggingarefni. Dæmi eru insúlín sem hormón og kollagen sem langar polypeptíð-keðjur sem veita stoðkerfi líkamans. Niðurstaða þau endurraðast og mynda prótein í frumum.

Níðútbrot: Niðurbrot polypeptíðs fer fram af proteasas og amínósýrum er endurunnið til nýrra bygginga. Fruman nýtir þannig úrgangs- eða brotóbót efna til að viðhalda starfsemi sinni.