podatków

Podatki to obowiązkowe świadczenia pieniężne nakładane przez państwo na osoby fizyczne i prawne w celu finansowania publicznych usług i realizacji zadań państwa. Są to środki przymusu, które nie są karą za wykroczenie i nie stanowią opłaty za konkretną usługę.

Podatki można podzielić na bezpośrednie i pośrednie. Bezpośrednie podatki płaci podatnik bezpośrednio (np. podatek dochodowy od osób fizycznych, podatek dochodowy od osób prawnych, podatek od nieruchomości). Pośrednie natomiast przenoszą ciężar na konsumentów poprzez ceny towarów i usług (np. podatek od wartości dodanej, podatki akcyzowe, cła).

Kolejną klasyfikacją są stawki: podatki mogą być progresywne, proporcjonalne lub regresywne. Progresywne rosną wraz z podstawą opodatkowania, proporcjonalne utrzymują stałą stawkę dla wszystkich podatników, a regresywne obniżają się wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania.

Funkcje podatków obejmują finansowanie usług publicznych (edukacja, zdrowie, obrona, infrastruktura), redystrybucję dochodów i wpływanie na zachowania ekonomiczne, a także stabilizację gospodarki w cyklu koniunkturalnym. Administracja podatkowa zajmuje się poborem, rozliczaniem i egzekwowaniem zobowiązań podatkowych.

W kontekście międzynarodowym podatki podlegają współpracy międzynarodowej, umowom o unikaniu podwójnego opodatkowania i harmonizacji regulacji, zwłaszcza w obrębie Unii Europejskiej. Rozwój gospodarki cyfrowej stwarza wyzwania dla opodatkowania działalności transgranicznej i usług online.

W Polsce główne podatki obejmują podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT), podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) oraz podatek od wartości dodanej (VAT); zasady i stawki są określane ustawami i przepisami podatkowymi.