opstijgsnelheid

Opstijgsnelheid is de snelheid waarmee een object verticaal omhoog beweegt. In de luchtvaart wordt met opstijgsnelheid meestal de climb rate of vertical speed bedoeld: de verandering van hoogte per tijdseenheid tijdens een klim. De gebruikelijke eenheden zijn meter per seconde (m/s) of voet per minuut (ft/min).

Meetmethoden en meetpunten: In vliegtuigen wordt de opstijgsnelheid gemeten met de verticale snelheidsindicator (VSI). Ook kan hoogteverandering over tijd worden berekend aan de hand van de barometrische altimeter en/of GPS-gebaseerde metingen. Voor ballonnen, raketten en andere systemen worden aanvullende sensoren gebruikt om de verticale snelheid vast te stellen.

Berekening en relatie tot vliegvoorwaarden: opstijgsnelheid = Δ hoogte / Δ tijd. In meer dynamische termen kan deze snelheid ook worden uitgedrukt als V * sin(γ), waarbij V de snelheid door de lucht is en γ de vluchtpadhoek ten opzichte van het horizontaal vlak. In de praktijk volgt de VSI de feitelijke verticale beweging, maar sensoren kunnen vertragingen en drukveranderingen weerspiegelen.

Factoren: gewicht en aerodynamica, motorvermogen, luchtdichtheid, temperatuur, hoogte, wind en de configuratie van het voertuig beïnvloeden de opstijgsnelheid. Over het algemeen leidt een lichter gewicht en gunstige luchomstandigheden tot een hogere opstijgsnelheid, terwijl vollading, koude/dichte lucht of tegenwind deze kunnen verkleinen.

Typische waarden: lichte vliegtuigen hebben meestal een opstijgsnelheid van circa 2-5 m/s (ongeveer 400-1000 ft/min) tijdens de klim. Bij commerciële vliegtuigen ligt de opstijgsnelheid tijdens de eerste klimfase doorgaans tussen circa 6 en 15 m/s (ongeveer 1200-3000 ft/min), afhankelijk van gewicht, procedures en prestaties.