onkologia

Onkologia to dziedzina medycyny zajmująca się nowotworami złośliwymi, ich rozwojem, diagnostyką i leczeniem oraz opieką nad pacjentami dotkniętymi tymi chorobami. W praktyce klinicznej obejmuje rozpoznawanie różnych typów nowotworów, ocenę stadium choroby, planowanie terapii oraz monitorowanie odpowiedzi na leczenie. Dziedzina ta ściśle współpracuje z chirurgią, radioterapią, hematologią, patomorfologią i terapią ukierunkowaną.

Nowotwory dzielą się na solidne (na przykład raka piersi, płuca, jelita grubego) oraz hematologiczne (białaczki, chłoniaki, szpiczaki). W diagnostyce onkologicznej kładzie się nacisk na różnicowanie histopatologiczne, molekularne i kliniczne, ponieważ typ nowotworu i jego biomarkery wpływają na wybór terapii i rokowanie.

Diagnoza i ocena zaawansowania opierają się na wywiadzie, badaniach obrazowych oraz biopsji i patomorfologii. Systemy klasyfikacyjne, takie jak TNM, określają rozległość choroby. Plan leczenia opracowywany jest przez zespół interdyscyplinarny i często obejmuje trzy filary: leczenie miejscowe, terapię systemową oraz opiekę paliatywną i wspomagającą.

Leczenie onkologiczne obejmuje operacje usuwania masy nowotworowej, napromienianie (radioterapię) oraz terapie systemowe, w tym chemioterapię, terapie ukierunkowane i immunoterapię. W ostatnich latach nastąpił wzrost zastosowania terapii personalizowanych, które uwzględniają biomarkery guza. Wsparcie dla pacjentów obejmuje opiekę paliatywną na wszystkich etapach choroby oraz programy rekonwalescencji i leczenia powikłań.

Profilaktyka i wczesne wykrywanie odgrywają istotną rolę w onkologii. Zaleca się modyfikacje stylu życia, unikanie czynników ryzyka i stosowanie programów przesiewowych dostosowanych do populacji. Szczepienia ochronne, takie jak HPV, mogą zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów. Badania naukowe i kliniczne ciągle poszerzają dostępne opcje leczenia.