mikrovilluslar

Mikrovilluslar, hücre zarının apikal yüzeyinde bulunan mikroskobik çıkıntılar olup özellikle ince bağırsak epitelinde ve böbrek proximal tübüllerinde yoğun olarak bulunurlar. Yüzey alanını önemli ölçüde artırarak besinlerin ve diğer moleküllerin emilimini kolaylaştırır ve bazı salgı süreçlerine katkıda bulunur. Mikrovilluslar, hücre yüzeyindeki fırça sınırı olarak adlandırılan yoğun bir yapı oluşturur.

Yapısal olarak mikrovilluslar, aktin filamentlerinden oluşan bir çekirdek ağını içerir. Her mikrovillus yaklaşık 20–30 aktin filamentinden oluşur ve fimbrin ile villin gibi proteinlerle çapraz bağlanır. Membrana bağlantısı ezrin gibi bağlıyıcılar aracılığıyla sağlanır ve mikrovilluslar terminal web adı verilen yapıyla desteklenir. Uzunlukları yaklaşık 0.5–1 mikrometre, genişlikleri yaklaşık 0.08 mikrometre arasındadır. Genelde hareketli değildirler; fakat hücresel gereksinimlere göre dinamik ayarlamalar gösterebilirler.

Fonksiyon olarak mikrovilluslar, glikokaliks ile çevrili apikal membranda sindirim enzimleri ve taşıyıcıların bulunduğu zemin sağlar. Disakkaridazlar (örneğin laktozaz, maltaz) gibi enzimler ile şeker taşıyıcıları (örneğin SGLT1) burada yer alır ve bu sayede karbonhidratların sindirimi ve emilimi gerçekleşir. Mikrovilluslar ayrıca yüzey alanını artırarak emilimi kolaylaştırır ve enterositlerin besinlere karşı duyarlılığını artırır.

Klinik açıdan mikrovilluslarda bozunmalar, malabsorpsiyon ve ishale yol açabilir. Mikrovillus inklüzyon hastalığı (MVID) gibi nadir genetik bozukluklarda enterositlerin mikrovillus yapısı bozulabilir; bu durum şiddetli, kronik ishale neden olur. Çölyak hastalığı gibi durumlarda fırça sınırı zarar görerek emilim kapasitesi düşebilir. Mikrovillus yapısının bütünlüğü, bağırsak sağlığı ve besin alımında kritik rol oynar.