metabolizëm

Metabolizmi është term që përshkruan të gjitha reaksionet biokimike që ndodhin brenda qelizave të organizmit për të ruajtur gjendjen energjitike, për të gjeneruar energji dhe për të sintetizuar biomolekulat e nevojshme. Ai përfshin katabolizmin, që shemb ndërmjet substancave për të nxjerr energji, dhe anabolizmin, që ndërton molekula të reja me energji.

Katabolizmi përfshin tretjen dhe shndërrimin e molekulave të ushqimit dhe të rezervave të trupit në energji të disponueshme në formën e ATP-së, duke krijuar NADH dhe FADH2 që transferojnë elektrone në zinxhirin e transportit të elektroneve gjatë oksidimit. Shembuj: glikoliza, cikli i Krebsit dhe fosforilimi oksidativ.

Anabolizmi përdor ATP-në dhe NADPH për të sintezuar molekula komplekse si proteina, lipidet, karbohidratet dhe acidet yndyrore; përdoret në riparimin e qelizave, rritjen e masës dhe ruajtjen e homeostazës.

Rregullimi i metabolizmit vjen nga enzimat dhe kofaktorët, dhe kontrollohet nga hormone si insulina dhe adrenalina, si dhe nga rregullimi allosterik dhe ritmet circadiane. Shkenca vlerëson metabolizmin me indikatorë si metabolizmi bazal (BMR) dhe shpenzimi total i energjisë (TEE), të cilët ndryshojnë me gjendjen fiziologjike dhe aktivitetin.