konwencj

Konwencja to polskie słowo oznaczające formalne porozumienie, umowę międzynarodową lub ogólnie ustaloną praktykę społeczną. Etymologicznie pochodzi od francuskiego convention, poprzez łacinę conventio. W szerokim sensie konwencja może odnosić się do różnych działań i reguł, które wyznaczają sposób postępowania w określonej dziedzinie.

W prawie międzynarodowym konwencja jest rodzajem traktatu, który wiąże państwa lub organizacje międzynarodowe i tworzy dla nich prawa i obowiązki. Zwykle powstaje w wyniku negocjacji, a wejście w życie następuje po ratyfikacji lub przystąpieniu. Konwencje mogą być multilateralne (wielostronne) lub bilateralne. Często są rejestrowane w sekretariacie Organizacji Narodów Zjednoczonych zgodnie z zasadami prawa traktatów. Przykłady obejmują konwencje dotyczące ochrony środowiska, praw człowieka czy transportu.

Poza prawem międzynarodowym konwencja oznacza także ugruntowaną praktykę lub normę społeczną, która nie musi być prawnie wiążąca, lecz kieruje zachowaniem, np. konwencje etykiety, konwencje językowe, konwencje zawodowe w danej branży.

W szerszym sensie konwencje to zestaw ustalonych zasad, standardów lub notacyjnych konwencji stosowanych w różnych dziedzinach, takich jak informatyka, nauka, sztuka, gdzie ułatwiają porozumienie i kompatybilność. Różnica między konwencją a umową/traktatem leży głównie w kontekście prawnym i skutkach: konwencja bywa mniej formalna i obejmuje także normy społeczne, podczas gdy traktat wiąże się z ściśle określonymi zobowiązaniami prawnymi.