traktatów

Traktat (liczba mnoga traktaty) to formalne, pisemne porozumienie międzynarodowe zawarte między państwami lub organizacjami międzynarodowymi i podlegające prawu międzynarodowemu. Traktaty mogą być bilateralne lub multilateralne i tworzą prawa i obowiązki stron.

Zawarcie traktatu zwykle obejmuje negocjacje, podpisanie i ratyfikację, a wejście w życie następuje z chwilą określoną w tekście (np. po ratyfikacji, po podpisaniu, lub w ustalonym dniu). W praktyce traktat wiąże strony od momentu wejścia w życie.

Zasady traktatowe sformułowano przede wszystkim w Wiedeńskiej Konwencji o prawie traktatów (1969). Kluczowe reguły to pacta sunt servanda (traktaty obowiązują), dobra wiara w interpretacji oraz możliwość wyjaśniania i modyfikowania treści zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego. Traktaty mogą również przewidywać zastrzeżenia stron oraz przewidziane w tekcie mechanizmy wypowiedzenia.

Traktaty mogą wygasać, być wypowiedziane lub zakończone w wyniku zmiany prawa lub innych okoliczności. W praktyce ich skutkiem jest ustanowienie trwałych zobowiązań między stronami przez długi okres.

Traktaty odgrywają rolę w wielu dziedzinach: bezpieczeństwa (traktat północnoatlantycki), handlu, praw człowieka, ochrony środowiska, a także w tworzeniu organizacji międzynarodowych (np. traktaty założycielskie Unii Europejskiej). Przykłady historyczne to Traktat wersalski (1919) i liczne traktaty o organizacjach międzynarodowych; współcześnie kluczowe znaczenie mają traktaty UE, NATO i wiele innych.

W Polsce i innych państwach traktaty są źródłem prawa międzynarodowego i wymagają włączenia do porządku prawnego krajowego poprzez ratyfikację i implementację ustawową.